الملا فتح الله الكاشاني

420

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

سوار بر مقدمهء لشگر روان كرد و ششصد هزار بر ميمنه تعيين نمود و ششصد هزار را بر ميسره نامزد نمود و ششصد هزار بر ساقهء لشگر مقرر كرد و خود با خلق بيشمار بر قلب قرار گرفت شعر يكى لشگر سرا پا غرق جوشن شده در موج چون درياى آهن * ( فَأَتْبَعُوهُمْ ) * پس از پى درآمدند بنى اسرائيل را * ( مُشْرِقِينَ ) * در حالتى كه قصد كنندگان بودند به طرف مشرق چه لشگر بنى اسرائيل بدان صوب رفته بودند و اكثر علماى مفسرين بر آنند كه معنى آنست كه داخل شدگان بودند در وقت شرق آفتاب يعنى هنگام طلوع آفتاب ببنى اسرائيل رسيدند و در آن زمان لشگر موسى بكنار درياى قلزم رسيده تدبير مرور و عبور ميكردند كه ناگاه اثر فرعونيان بديد آمد * ( فَلَمَّا تَراءَا الْجَمْعانِ ) * پس آن هنگام كه ديدند هر دو گروه يكديگر را * ( قالَ أَصْحابُ مُوسى ) * گفتند ياران موسى * ( إِنَّا لَمُدْرَكُونَ ) * هر آينه ما دريافته شدگانيم يعنى لشگر فرعون ما را در خواهند يافت و بدست ايشان گرفتار خواهيم شد اكنون راه خلاص چگونه يابيم و طريق گريز از كه جوييم كه در پيش دريا است و در پس دشمن موسى ( ع ) چون اضطراب ايشان را بديد * ( قالَ ) * گفت * ( كَلَّا ) * نه چنين است كه ايشان شما را دريابند چه حق تعالى مرا وعدهء خلاصى داده از ايشان * ( إِنَّ مَعِي ) * بدرستى كه با منست * ( رَبِّي ) * پروردگار من بحفظ و نصرت * ( سَيَهْدِينِ ) * زود باشد كه راه نمايد و مرا در اين حيرت طريق نجات پديد آرد و محققان گفته‌اند كه موسى كه در كلام خود معيت را مقدم داشته كه ان معى ربى و حضرت پيغمبر ( ص ) در قول خود كه ان اللَّه معنا معيت را تاخير فرمود تا بر ضماير عرفا روشن گردد كه كليم از خود به حق نگريست و اين مقام مزيد است و حبيب از حق به خود نظر كرد و اين مرتبه مراد است مريد را هر چه گويند آن كند و مراد هر چه كند چنان كنند و ذكر معنا در قول حضرت خاتميت كه صيغهء جمع است نيز دلالت دارد بر شدت شفقت و فرط مرحمت آن حضرت بر امت كما قال اللَّه تعالى وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ بخلاف موسى كه معيت را به خود تخصيص داد القصة چون لشگر فرعون نزديك بنى اسرائيل رسيدند حقتعالى حجابى از بخار در ميان فريقين بديد آورد چنان كه يكديگر را نميديدند فرعون قوم خود را گفت كه فرود آئيد تا آفتاب مرتفع شده بخار از ميان برخيزد و شتاب مكنيد كه راه خلاصى بر ايشان بسته است دريا در پيش و لشگر ما از عقب ايشان كجا توانند گريخت مرويست كه مؤمن آل فرعون در پيش موسى ( ع ) ايستاده بود گفت اى موسى اين امرت فهذا البحر امامك و قد غشيك آل فرعون اى موسى بكجا مأمور شده‌ايد كه دريا در پيش تو است و لشگر فرعون تو را فرو گرفته‌اند موسى ( ع ) جواب داد كه امرت بالبحر و لعلى او مر بما اصنع مأمور شده‌ام به دريا و متوقع اينم كه چگونه بگذشتن آن مأمور شوم و بچه وجه از آن بگذرم و در اين اتنا بنى